.png)
Đo bóc khối lượng công trình là một công việc quan trọng trong quá trình lập dự toán, xác định chi phí đầu tư xây dựng và quản lý chi phí của dự án. Việc xác định đúng khối lượng giúp hạn chế sai lệch giữa hồ sơ thiết kế, dự toán và khối lượng thực tế triển khai.
Từ ngày 01/7/2026, Bộ Xây dựng áp dụng Hướng dẫn xác định khối lượng công trình được công bố kèm theo Quyết định số 1041/QĐ-BXD ngày 26/6/2026. Đây là nội dung mà các cá nhân, tổ chức liên quan đến việc xác định chi phí đầu tư xây dựng cần quan tâm.
1. Đo bóc khối lượng công trình là gì?
Đo bóc khối lượng công trình có thể hiểu là quá trình xác định, tính toán khối lượng của các công tác xây dựng, bộ phận công trình hoặc hạng mục công trình dựa trên hồ sơ thiết kế và các tài liệu liên quan.
Kết quả đo bóc khối lượng thường được sử dụng để phục vụ:
- Lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
- Lập dự toán xây dựng công trình.
- Xác định giá gói thầu.
- Phục vụ công tác lựa chọn nhà thầu.
- Quản lý khối lượng trong quá trình thi công.
- Kiểm tra, đối chiếu khối lượng giữa thiết kế, dự toán và thực tế.
Theo hướng dẫn được Bộ Xây dựng công bố, khối lượng phục vụ xác định chi phí đầu tư xây dựng được xác định phù hợp với mức độ chi tiết của hồ sơ dự án, hồ sơ thiết kế và yêu cầu xác định chi phí tương ứng với từng giai đoạn đầu tư xây dựng.
2. Vì sao cần đo bóc khối lượng chính xác?
Khối lượng xây dựng là một trong những cơ sở quan trọng để xác định chi phí của công trình. Nếu khối lượng bị thiếu, thừa hoặc tính sai, giá trị dự toán có thể bị ảnh hưởng.
Một số sai sót thường gặp gồm:
- Bỏ sót một hoặc nhiều công tác xây dựng.
- Tính trùng khối lượng.
- Đọc sai kích thước trên bản vẽ.
- Không kiểm tra sự thống nhất giữa các bản vẽ.
- Áp dụng sai phạm vi tính khối lượng.
- Không cập nhật thay đổi của hồ sơ thiết kế.
- Không phân biệt rõ các loại vật liệu hoặc điều kiện thi công.
Do đó, người thực hiện đo bóc cần có phương pháp làm việc khoa học và kiểm tra chéo trước khi đưa số liệu vào dự toán.
3. Hồ sơ cần sử dụng khi đo bóc khối lượng
Tùy từng loại công trình và giai đoạn thực hiện, người lập khối lượng có thể phải nghiên cứu nhiều tài liệu khác nhau.
Một số tài liệu thường gặp gồm:
Hồ sơ thiết kế
Đây là nguồn thông tin quan trọng để xác định kích thước, cấu tạo và phạm vi của các bộ phận công trình.
Có thể bao gồm:
- Bản vẽ kiến trúc.
- Bản vẽ kết cấu.
- Bản vẽ điện.
- Bản vẽ cấp thoát nước.
- Bản vẽ điều hòa, thông gió.
- Bản vẽ hạ tầng kỹ thuật.
- Các bản vẽ chuyên ngành khác.
Thuyết minh thiết kế
Thuyết minh giúp làm rõ các giải pháp kỹ thuật, vật liệu, tiêu chuẩn áp dụng và những thông tin không thể hiện đầy đủ trên bản vẽ.
Chỉ dẫn kỹ thuật
Đối với một số công trình, chỉ dẫn kỹ thuật cung cấp thêm yêu cầu về vật liệu, phương pháp thi công và yêu cầu kỹ thuật của từng công tác.
Các tài liệu liên quan khác
Tùy yêu cầu của dự án, người thực hiện có thể cần đối chiếu thêm các hồ sơ khảo sát, thiết kế, điều chỉnh thiết kế hoặc tài liệu có liên quan đến việc xác định chi phí.
4. Các bước cơ bản khi đo bóc khối lượng công trình
Để hạn chế sai sót, quá trình đo bóc có thể được thực hiện theo trình tự phù hợp với hồ sơ và yêu cầu của công việc.
Bước 1: Kiểm tra hồ sơ
Trước khi bắt đầu tính toán, cần kiểm tra các bản vẽ và tài liệu liên quan.
Nên xác định:
- Hồ sơ đã đầy đủ chưa?
- Bản vẽ sử dụng có phải phiên bản mới nhất không?
- Có sự khác nhau giữa các bản vẽ không?
- Các thông tin về kích thước, vật liệu đã rõ ràng chưa?
Bước 2: Phân loại các bộ phận và công tác xây dựng
Sau khi kiểm tra hồ sơ, cần xác định các nhóm công việc cần đo bóc.
Ví dụ đối với phần xây dựng có thể phân chia thành:
- Công tác đất.
- Móng.
- Cột.
- Dầm.
- Sàn.
- Tường.
- Cửa.
- Hoàn thiện.
- Các công tác khác.
Việc phân nhóm hợp lý giúp quá trình tính toán và kiểm tra thuận tiện hơn.
Bước 3: Xác định kích thước và thông số cần tính
Người đo bóc tiến hành đọc các kích thước thể hiện trên bản vẽ và xác định các thông số cần thiết.
Ví dụ:
Khối lượng bê tông = chiều dài × chiều rộng × chiều cao
Tuy nhiên, công thức cụ thể sẽ phụ thuộc vào hình dạng, cấu tạo và quy định áp dụng đối với từng công tác.
Bước 4: Tổng hợp khối lượng
Sau khi tính toán từng bộ phận, cần tổng hợp thành bảng khối lượng theo từng công tác.
Bảng tổng hợp cần thể hiện rõ:
- Tên công tác.
- Đơn vị tính.
- Khối lượng.
- Vị trí hoặc phạm vi công việc.
- Các thông tin cần thiết khác.
Bước 5: Kiểm tra và đối chiếu
Đây là bước rất quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua.
Cần kiểm tra lại số liệu giữa:
- Bản vẽ kiến trúc và kết cấu.
- Bản vẽ kết cấu và bản vẽ chi tiết.
- Hồ sơ thiết kế và bảng khối lượng.
- Các hạng mục có liên quan với nhau.
Việc kiểm tra giúp phát hiện những trường hợp tính trùng hoặc bỏ sót khối lượng.
5. Một số lỗi thường gặp khi đo bóc khối lượng
Tính thiếu khối lượng
Đây là lỗi khá phổ biến, đặc biệt khi hồ sơ có nhiều bản vẽ và nhiều hạng mục.
Nguyên nhân có thể do người lập chưa rà soát đầy đủ hồ sơ hoặc bỏ sót một công tác nhỏ.
Tính trùng khối lượng
Một khối lượng có thể bị tính ở nhiều bảng hoặc nhiều hạng mục khác nhau nếu không kiểm soát tốt phạm vi tính.
Không cập nhật hồ sơ thiết kế
Khi thiết kế thay đổi nhưng người lập vẫn sử dụng bản vẽ cũ, khối lượng tính toán có thể không còn phù hợp.
Không thống nhất đơn vị tính
Việc sử dụng không thống nhất giữa m, m², m³, kg, tấn, bộ, cái… có thể dẫn đến sai lệch khi tổng hợp.
Không ghi chú rõ nguồn số liệu
Khi bảng khối lượng không có thông tin rõ ràng về vị trí hoặc nguồn lấy số liệu, việc kiểm tra lại sau này sẽ mất nhiều thời gian.
6. Quy định về xác định khối lượng công trình từ ngày 01/7/2026
Ngày 26/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1041/QĐ-BXD về việc công bố Hướng dẫn xác định khối lượng công trình. Quyết định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Hướng dẫn được ban hành kèm theo Quyết định 1041/QĐ-BXD nêu nguyên tắc xác định khối lượng phục vụ xác định chi phí đầu tư xây dựng phù hợp với mức độ chi tiết của hồ sơ dự án, hồ sơ thiết kế và yêu cầu xác định chi phí ở từng giai đoạn đầu tư xây dựng.
Bên cạnh đó, ngày 15/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Văn bản hợp nhất số 37/VBHN-BXD, hợp nhất các quy định hướng dẫn phương pháp xác định các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và đo bóc khối lượng công trình.
Vì vậy, các cá nhân và đơn vị làm công tác dự toán, quản lý chi phí, lập hồ sơ xây dựng nên thường xuyên cập nhật các quy định và hướng dẫn mới để áp dụng phù hợp.
7. Ai thường thực hiện công việc đo bóc khối lượng?
Tùy quy mô và yêu cầu của từng dự án, công việc đo bóc khối lượng có thể được thực hiện bởi các vị trí chuyên môn như:
- Kỹ sư xây dựng.
- Kỹ sư kinh tế xây dựng.
- Nhân sự lập dự toán.
- Kỹ thuật hiện trường.
- Bộ phận QS/Quantity Surveyor.
- Bộ phận quản lý chi phí.
- Các cá nhân, đơn vị tư vấn có chuyên môn phù hợp.
Người thực hiện cần có khả năng đọc hiểu bản vẽ, nắm được cấu tạo công trình và hiểu cách xác định khối lượng theo yêu cầu của từng loại hồ sơ.
8. Có nên sử dụng phần mềm khi đo bóc khối lượng?
Phần mềm có thể hỗ trợ đáng kể trong quá trình lập và quản lý bảng khối lượng, đặc biệt đối với các công trình có nhiều hạng mục.
Tuy nhiên, phần mềm chỉ là công cụ hỗ trợ. Người thực hiện vẫn cần kiểm tra:
- Dữ liệu đầu vào.
- Bản vẽ sử dụng.
- Công thức tính.
- Phạm vi khối lượng.
- Đơn vị tính.
- Kết quả tổng hợp.
Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm mà bỏ qua bước kiểm tra hồ sơ và kiểm tra logic của kết quả.
9. Những lưu ý quan trọng khi đo bóc khối lượng
Để hạn chế sai sót, người thực hiện nên lưu ý một số nội dung:
Thứ nhất, luôn xác định rõ phiên bản hồ sơ thiết kế đang sử dụng.
Thứ hai, nên phân chia công việc thành từng nhóm để tránh bỏ sót.
Thứ ba, cần kiểm tra chéo giữa các bản vẽ có liên quan.
Thứ tư, cần thống nhất đơn vị tính trước khi tổng hợp.
Thứ năm, nên lưu lại cơ sở và cách tính đối với những khối lượng có tính chất phức tạp.
Thứ sáu, khi hồ sơ thiết kế thay đổi cần rà soát lại những phần khối lượng bị ảnh hưởng.
Kết luận
Đo bóc khối lượng công trình là một nội dung quan trọng trong quá trình lập dự toán và quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Việc đo bóc chính xác không chỉ giúp xác định chi phí phù hợp mà còn hỗ trợ công tác lập hồ sơ, lựa chọn nhà thầu, quản lý thi công và kiểm soát khối lượng.
Trong bối cảnh các quy định về quản lý chi phí và xác định khối lượng được cập nhật, cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cần chủ động theo dõi các văn bản mới của Bộ Xây dựng để áp dụng đúng quy định.
HRDI – Viện Nghiên cứu Phát triển Nhân lực và Quản lý Xây dựng cung cấp thông tin, chương trình đào tạo và tư vấn liên quan đến lĩnh vực xây dựng.
Thông tin liên hệ:
📍 Địa chỉ: 301 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
📞 Ms Thảo: 0986 669 838
📧 Email: tuvan.hrdi@gmail.com
🌐 Website: xaydungedu.vn
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp thông tin tham khảo. Khi áp dụng cho từng dự án cụ thể, cần đối chiếu hồ sơ và các quy định pháp luật hiện hành.
Để lại một bình luận